****************

 برگی از اندیشه ( ۷ )

      پنجاه سال تحقیق و نگارش پیرامون فرهنگ ایران

 ۱۳۲ سال پیش در چنین روزی ـ ۳۱ دسامبر ۱۸۷۵ میلادی ـ آرتور امانوئل کریستین سن در کپنهاک ، پایتخت دانمارک دیده به جهان گشود . او در دوران تحصیل متوسطه به زبان شناسی و امور مشرق زمین علاقمند شد و پس از فراگیری زبانهای فرانسه و لاتین و تاریخ ، به آموختن زبانهای فارسی ، عربی ، سانسکریت و ترکی پرداخت .

آرتور پس از اتمام تحصیلات دانشگاهی ، به منظور نگارش رساله ی دکترای خود در باره ی عمر خیام نیشابوری به کتابخانه های لندن ، پاریس و اسپانیا و نقاط دیگر سفر کرد و برای نخستین بار با ابنیه و آثار تاریخی تمدن شرق واسلامی در اسپانیا روبرو شد .

او در سال ۱۹۱۴ میلادی راه ایران را در پیش گرفت و در باره ی فرهنگ ، دین و زبان ایران به تحقیق و نگارش پرداخت .نتیجه ی این سفر و سفرهای بعدی او به ایران ، کتب گوناگونی است که در تحقیق  لهجه ها ، گویش ها و فرهنگ مردم ایران نگاشته است .

کریستین سن در مطالعات لهجه شناسی خود ، تنها از منظر زبان شناسی به لهجه ها نمی نگریست ، بلکه در ضمن تحقیق ، مسائل و تحولات تاریخی و قومی را نیز در نظر داشت و هدفش این بود که صورت کنونی لهجه های مختلف را با بررسی دقیق ، تصویر کند و درک روشنی از وضع تحول و تطور زبان های ماد ، پارت ، فارسی باستان ، فارسی میانه و زبان ساسانیان به دست آورد .

از این شرق شناس شهیر دانمارکی ، بیش از ۳۰۰ عنوان کتاب ، رساله و مقاله به جای مانده است که   "تتبعات انتقادی بررباعیات خیام " ، " شعرا و فلاسفه ی اسلامی " ، " داستان بهرام چوبینه " ، " ایران در دوران ساسانیان " و ......  از آن جمله اند .

او دانشمندی فیلسوف مآب و اهل اندیشه ، با پشتکارمثال زدنی بود و بیش از ۴ دهه از عمر خود را به تحقیق و مسافرت و نگارش گذراند . وی به درس های غم انگیزی که از تاریخ بشر آموخته بود با تاثر و اندوه می نگریست و معتقد بود :

                 بشر هنوز دارای نقص روحی و فکری است .

آرتور دارای طبع شعر بود و اشعاری نغز و لطیف به زبان دانمارکی می سرود و حتی ترجمه ای از رباعیات عمر خیام نیشابوری و ترجمه ی قسمتی از شاهنامه ی فردوسی را به زبان دانمارکی به نظم در آورد .   این خاورشناس خستگی ناپذیر در تالیفات خود نهایت دقت و تعمق را آشکار می ساخت و در مورد آنچه می نوشت ، احاطه ی کامل داشت .

پروفسور کریستین سن  سرانجام در سی ام مارس ۱۹۴۵ میلادی ، پس از نزدیک به نیم قرن تحقیق پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران ، در سن ۷۰ سالگی در گذشت .

او وصیت کرد ، کتابخانه ی شخصی اش که حاوی صدها جلد کتاب در باره ی مظاهر مختلف تاریخ و تمدن و فرهنگ ایران و هزاران جلد کتاب در زمینه های گوناگون بود ، به کتابخانه ی دانشگاه کپنهاک بخشیده شود .

        پنجاه و چهارمین سالروز خاموشی  فرزند تئاتر

 سرنوشت در درون آدمی جای دارد ، نه در خارج از وجود او . 

 ششم دی ـ برابر با ۲۷ نوامبر ـ سالروز درگذشت یکی از پر افتخارترین نویسندگان جهان :

 یوجین اونیل

یوجین اونیل صاحب آثاری چون : سفر دور و دراز به وطن ، روزهای بی پایان ، تشنگی ، اخطار و مه و طناب و... در شانزدهم اکتبر ۱۸۸۸ میلادی در نیویورک      و در یک خانواده ی هنرمند چشم به جهان گشود . هفت سال نخست زندگی اش در سیر و سفر گذشت ،چون پدرش عضو یک گروه تئاتر سیار بود . این نویسنده ی پر آوازه که بعدها ۳ بار موفق به دریافت " جایزه ی ادبی پولیتزر " ویک بار مفتخر به اخذ" جایزه ی ادبی صلح نوبل" شد ، تحصیلات نامرتبی داشت و به رغم ورود به دانشگاه ، بعد از مدتی ، از ادامه ی تحصیل انصراف داد ـ اخراج شد ـ  و به نمایش نامه نویسی روی آورد .

نخستین تجربه های او در نویسندگی نمایش نامه ، ۲ اثر کوتاه در سال ۱۹۱۶ میلادی بود که هر دو روی صحنه رفت . به فاصله ی اندکی " آن سوی افق " نخستین نمایش نامه ی بلند اونیل ، با استقبال کم نظیر علاقمندان مواجه شد و برای او شهرتی به همراه آورد .

یوجین راه خود را یافته بود . از آن پس  دست از تلاش نکشید و کار به آنجا انجامید که در سال ۱۹۲۲ میلادی نخستین" جایزه ی ادبی پولیتزر" را نصیب خود ساخت .

اونیل در ادامه ی کارهای ادبی خود ، رمان های مشهوری به رشته ی تحریر در آورد و سر انجام به اخذ    " جایزه ی ادبی نوبل" در سال ۱۹۳۶ میلادی  نائل شد .

مجموعه آثار اونیل ، به سبب تجربه های فراوان و برخورد با خصوصیات اخلاقی افراد گوناگون و ـ در عین حال ـ آمیختگی آثارش با روح شاعرانه ، از تنوع بسیار برخوردار است و در همه ی آنها فکر ، روح و حس انسان دوستانه ـ که با خواست ها و جریانات عصر او متناسب است  ـ انعکاس دارد .

اونیل در تئاتر آمریکا سهم بزرگی دارد . به همین سبب اورا " فرزند تئاتر " لقب داده اند .

استادی خیره کننده در فنون نمایش ، تازگی بیان و توانایی در نفوذ به عمق روح بشر امروزی ،بی تردید اونیل را در شمار بزرگترین نمایش نامه نویسان قرن بیستم  قرار داده است .

فرزند تئاتر ، یکی از بزرگترین نمایش نامه نویسان و رمان نویسان قرن بیستم ، برنده ی جایزه ی ادبی نوبل  و برنده ی ۳ جایزه ی ادبی پولیتزر  سرانجام در ۲۷ نوامبر ۱۹۵۳ میلادی ـ در ۶۵ سالگی ـ  درگذشت .

         شانزدهم دسامبر - برابر با ۲۵ آذر ـ زاد روز  

             " لودویک وان بتهون "    موسیقی دان مشهور آلمانی (۱۷۷۰ میلادی)

  " لودویک وان بتهون " آهنگساز و موسیقی دان    برجسته ی آلمانی در ۱۶ دسامبر ۱۷۷۰در شهر "بن " دیده   به جهان گشود .دوران کودکی و نوجوانی او با مشقات فراوان سپری شد .

او با وجود همه ی مشکلات  توانست به کلاس درس دو موسیقی دان بزرگ عصر خود موزارت و هایدن راه یابد و    این ، اولین قدم در راه موفقیت های هنری بتهون جوان بود .

    اگر به" فرانس هایدن " "پدر سمفونی" لقب داده اند  بتهون در تاریخ موسیقی به "پادشاه سمفونی " معروف است .

هایدن ۱۰۴ سمفونی و موزارت ۵۰ سمفونی تصنیف کرد .اما بتهون تنها ۹ سمفونی در کارنامه ی خود دارد ،        که همین ۹ سمفونی از  آثار سایرین با ارزش تر و ماندگار تر است .

بتهون که مدتها از ضعف شنوایی رنج میبرد از ۴۹ سالگی به بعد  ، بکلی ناشنوا شد  .

از سمفونی های نهگانه ی بتهون که همگی در شمار مشهورترین آثار کلاسیک جهان                    است  ، سمفونی پنجم به دلیل روح حماسی آن  ، جایگاه ویژه ای دارد .

نکته : برجسته ترین آثار بتهون  مربوط به دوره ی ناشنوایی اوست .

                                         او با دل می نوشت و با دل می شنید .                  

 " لودویک وان بتهون " سر انجام در ۲۶ مارس ۱۸۲۷ میلادی در ۵۷ سالگی درگذشت .

چهاردهم آبان برابر با پنجم نوامبر

ويليام جيمز دورانت معروف به ويل دورانت ، فيلسوف ، نويسنده و مورخ مشهور آمريكايي ، در پنجم نوامبر ۱۸۸۵ ( برابر با ۱۴ آبان ) در ايالت ماساچوست به دنيا آمد .
وي پس از طي دروس متوسطه و يادگيري زبانهاي فرانسه ، انگليسي و لاتين ، موفق به اخذ دكتراي فلسفه شد و به تدريس پرداخت . موفقيت عظيم " تاريخ فلسفه " ي وي كه در سال ۱۹۲۶ انتشار یافت ، موجب شد تا ويل دورانت متقاعد شود تمام عمر خود را وقف نوشتن تاريخ تمدن سازد .
از اين رو براي تهيه ي مدارك تاريخي و انجام تحقيقات لازم ، سه سفر به دور دنيا انجام داد و به اندوخته هاي علمي خود افزود .
با اتشار كتاب ده جلدي تاريخ تمدن ، اين اثر به زودي به كتابي شگفت انگيز و پر فروش تبديل شد و در مدت كوتاهي علاوه بر به ارمغان آوردن شهرت براي نويسنده ، به دوازده زبان دنيا ترجمه شد .
اين شاهكار بزرگ در بين آثار مورخان نامدار و صاحبان ابتكار ، رقيب ندارد و در تمام جهان به عنوان يك كتاب آگاهي بخش مورد ستايش قرار گرفته است .
دورانت علاوه بر نويسندگي و تاريخ نگاري ، داراي افكار فلسفي نيز بود و بزرگترين كار او در فلسفه آن بود كه انديشه ها و افكار پيچيده را  به زباني ساده و گيرا  بر مي گرداند .
وي فلسفه را از زواياي مهجور و دوردست دانشمندان بيرون آورد و در خانه هاي مردم عادي  در دسترس همه قرار داد .
تاريخ فلسفه ، تاريخ تمدن ، كاخهاي فلسفه ، حكمت و مسئله ي اجتماعي ، در معناي حيات ، ماجراهاي نبوغ و ....   از شاهكارهاي اوست .
ويل دورانت سرانجام در نهم نوامبر ۱۹۸۱ (در نود و پنج سالگي) در زادگاه خود بدرود حيات گفت .